URBAN STORIES: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ-“ΤΣΙΝΑΡΙ”,ΑΝΩ ΠΟΛΗ

Αλήθεια πόσοι Θεσσαλονικείς γνωρίζουμε στα αλήθεια την πόλη μας;

H στήλη urban stories σε συνεργασία με τους ρεπόρτερ, ιστορικούς, φωτογράφους και παρατηρητές της thessalonikipost, ΟΛΟΥΣ ΕΣΑΣ, επεκτείνεται στον τομέα της ιστορίας της όμορφης πόλης στην οποία κατοικούμε. Με σκοπό την ανάδειξη των ιστορικών στοιχείων, αστικών θρύλων και μύθων αλλα και προφορικών ιστοριών απο μεγαλύτερους που δεν έχουν καταγραφεί ποτέ, κάνουμε το 1ο ταξίδι στην ιστορική γειτονιά Τσινάρι στην Άνω πόλη. Εντάξει μπορεί να ξέρουμε πως η Άνω Πόλη έχει ταβερνάκια, κάστρα , ωραία θέα και θυμίζει άλλες εποχές, ξέρουμε όμως την ιστορία της; Σίγουρα;;

Επικοινωνήστε στο thessalonikipostgr@gmail.com για να δημοσιεύσουμε την ιστορία της δικής σας περιοχής!

ΤΣΙΝΑΡΙ-ΑΝΩ ΠΟΛΗ-Η ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΟΝΤΩΝ 

tsinari2

Από τα χρόνια της ίδρυσης της υπήρξε ιδανικός τόπος κατοικίας. Στη βυζαντινή εποχή στην Άνω Πόλη έμεναν οι άρχοντες και στην οθωμανική περίοδο οι πλούσιοι Τούρκοι, που αναζητούσαν πέρα από το υγιεινό κλίμα και την ασφάλεια κοντά στην ακρόπολη. Τα περισσότερα παλιά σπίτια ανήκαν σε Τούρκους ή Ντονμέδες, δηλαδή εξισλαμισθέντες Εβραίους. Μετά την ανταλλαγή πληθυσμών το 1923 κατοικήθηκαν από προσφυγικές αστικές οικογένειες της Μικράς Ασίας.

Τα περισσότερα σπίτια έχουν τα χαρακτηριστικά της βαλκανικής παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, με επιρροές από ευρωπαϊκά αρχιτεκτονικά ρεύματα. Κύρια γνωρίσματα των σπιτιών είναι: τα σαχνισιά δηλ. οι προεξοχές στους ορόφους, τα χαγιάτια που ήταν τα στεγασμένα μπαλκόνια και τα φουρούσια, δηλ. τα ξύλινα ή σιδερένια στηρίγματα των προεξοχών. Ανάμεσα στα σπίτια της λαϊκής αρχιτεκτονικής στην συγκεκριμένη περιοχή υπάρχουν και αυτά που ακολουθούν τη γραμμή του νεοκλασικισμού. Ειδικά τα σπίτια των Ντονμέδων, εξαιτίας της δυτικοευρωπαϊκής κουλτούρας τους έχουν πολλές τέτοιες επιδράσεις με αρκετές ανάγλυφες διακοσμήσεις από γύψο ή σοβά. Κηρύχθηκε ως παραδοσιακός οικισμός το 1979, ενώ  πρόσφατα ανοικοδομήθηκε με «νέο-παραδοσιακά» σπίτια.

Οι αρχιτέκτονες των παραδοσιακών οικισμών δεν είναι γνωστοί. Χρησιμοποιούσαν συνήθως «ισνάφια» (συνεργεία) μαστόρων που περιόδευαν σε ολόκληρη τη Μακεδονία δίνοντας τα κοινά γνωρίσματα της μακεδονικής αρχιτεκτονικής. Διώροφα ή τριώροφα σπίτια με πολλά ανοίγματα και στέγες με βυζαντινά κεραμίδια. Οι όροφοι στήνονταν με την τεχνική του «τσατμά», δηλαδή με έναν ξύλινο σκελετό που γέμιζε με πλιθιά, γι’αυτό μετατράπηκαν σε ερείπια σχετικά γρήγορα. Οι πιο χαρακτηριστικές και ενδιαφέρουσες περιοχές της Άνω Πόλης είναι το Τσινάρι, το Κουλέ Καφέ, η οδός Θεοφίλου και η περιοχή του Αγίου Νικολάου Ορφανού (οδός Ηροδότου).

TSINARI1

Το Τσινάρι είναι η συνοικία που βρίσκεται πάνω από το Διοικητήριο. Πυρήνας της είναι μια μικρή πλατεία και ένα παραδοσιακό καφενείο, «Το Τσινάρι», τελευταίο δείγμα τυπικού καφενείου της τουρκοκρατίας στην πόλη. Η συνοικία που έμεινε άθικτη από την πυρκαγιά του 1917, διατηρεί τον παραδοσιακό πολεοδομικό ιστό με στενούς λιθόστρωτους δρόμους και πολλά αδιέξοδα. Στο σπίτι της οδού Δημητρίου Πολιορκητού 20 έμενε για αρκετά χρόνια ο ποιητής Ντίνος Χριστιανόπουλος. Ο οποίος γράφει: Το σπίτι, ένα υπέροχο διατηρητέο, χτισμένο πριν από εκατό χρόνια, ένα καλοστεκούμενο τρίπατο, με δύο σαχνισιά να βγαίνουν στο δρόμο, με ωραία εσωτερική ξύλινη σκάλα, ανήκε σε έναν μπέη και το είχε χαρέμι. Κάθε πάτωμα και μια χανούμισσα. Έπειτα το αγόρασε ένας Κωνσταντινουπολίτης, που το συντήρησε με πολύ μεράκι.

Η καρδιά της Άνω Πόλης είναι η συνοικία «Κουλέ Καφέ», γύρω από τη σημερινή πλατεία Ρομφέη, στη συμβολή των οδών Αγίας Σοφίας και Θεοφίλου. Από την παλιά συνοικία έχει μείνει το αρχοντικό του 19ου αιώνα στην οδό Κρίσπου. Ένα αξιόλογο δείγμα αστικού βαλκανικού σπιτιού που παρόμοια σχεδόν βρίσκονται σε όλες τις βαλκανικές πόλεις. Αξιόλογη είναι η διαμόρφωση της πρόσοψης με καμπύλες επιφάνειες, πολλά παράθυρα και σαχνισιά. Το παραδοσιακό σπίτι της οδού Θεοφίλου στην Άνω Πόλη Η οδός Θεοφίλου, βρίσκεται σε μια γραφική συνοικία που στα χρόνια της τουρκοκρατίας ονομαζόταν «Σουλούτσα», με βρύσες και τοπικές πηγές. Σήμερα σώζονται λίγα σπίτια λαϊκής αρχιτεκτονικής με νεοκλασικά στοιχεία και τριγωνικά αετώματα.

Η Άνω Πόλη παρά την άναρχη παραδοσιακή ρυμοτομία της, τα ωραία λαϊκά σπίτια, τα στενά σοκάκια με τα καλντερίμια, τα παλιά καφενεία και τα βυζαντινά αλλά και μουσουλμανικά μνημεία, αποτελεί την πιο ενδιαφέρουσα, παραδοσιακή περιοχή της Θεσσαλονίκης….

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *